Η διαδικασία αποκατάστασης παλαιών οργάνων που έχουν υποστεί στατικές μεταβολές , οι οποίες πολλές φορές επιδεινόνονται από προηγούμενες πρόχειρες η κακές επισκευές, είναι επίπονη και χρονοβόρα. Βρισκόμαστε πάντα σε αναζήτηση της κατάλληλης  – κατά περίπτωση- τεχνικής που θα λύσει οριστικά το πρόβλημα και θα εξασφαλίσει τη ζωή του οργάνου για πολλά ακόμη χρόνια.

Το συγκεκριμένο βιολί, ανήκε σε  παλαιό παραδοσιακό μουσικό. Δε γνωρίζουμε τον κατασκευαστή του, διότι στο εσωτερικό του δεν υπάρχει σχετική ετικέτα.  Στη θέση της βρίσκεται η ετικέτα που βλέπετε, που αναφέρει ότι το όργανο  συμμετείχε στη Διεθνή Έκθεση των Βρυξελλών του 1935.  Από τη φράση «Membre du Jury»,  εικάζεται πως έχει κατασκευαστεί από καταξιωμένο  βιολοποιό, μέλος της κριτικής επιτροπής, και  εκτέθηκε εκτός συναγωνισμού. Η σημερινή του εικόνα  ήταν κακή, με πολλές προγενέστερες κακές επισκευές που έπρεπε να αναιρεθούν.  Θα δούμε παρακάτω  δύο σημεία της επισκευής και των τεχνικών που χρησιμοποιήθηκαν που παρουσιάζουν, νομίζω, ενδιαφέρον.

 Ο βραχίονας, ο οποίος πρέπει να είχε αντικατασταθεί, βρίσκονταν  λοξά τοποθετημένος από προηγούμενη παρέμβαση. Γενικά, όλη  η περιοχή γύρω από τον επάνω τάκο, παρουσίαζε πολλά προβλήματα.

Φαίνεται το μπράτσο με τον τάκο, αφού αφαιρέθηκαν.  Το κομμάτι του πίσω καπακιού στο τακούνι του μπράτσου  ήταν σπασμένο και το δεξιό τμήμα μαζί με το φιλέτο είχαν κακότεχνα προστεθεί, από νέο ξύλο.

      Έχουν αποκολληθει κατά μεγάλο μέρος οι πλευρές, έχει γίνει πατούρα και έχει ετοιμαστεί νέο κομμάτι ξύλου  για να προστεθεί στο κατεστραμένο σημείο της πλάτης.

    Το νέο τμήμα έχει κολλήσει και γίνεται η επεξεργασία του, εσωτερικά.

    Ο νέος τάκος, έτοιμος να τοποθετηθεί στη θέση του.

        Ένα άλλο σημαντικό πρόβλημα υπήρχε στο καπάκι του οργάνου. Πολλαπλά σπασίματα, είχαν άσχημα επισκευαστεί με αποτέλεσμα η καμπυλότητα  στο σημείο του καβαλάρη να έχει ισιώσει εντελώς και σε κάποιο σημείο να βυθίζεται ελαφρά και προς τα μέσα. Για την επαναφορά της, ακολουθήθηκε η διαδικασία που θα παρακολουθήσετε, στη συνέχεια…

       Το καπάκι, τοποθετήθηκε σε πλαίσιο και καλύφθηκε με λεπτή μεμβράνη φαγητού.

    Στη συνέχεια, καλύφθηκε με λεπτό γύψο καλλιτεχνίας, για να δημιουργηθεί εκμαγείο.

    Το εκμαγείο, δουλεύεται εσωτερικά, γιά να δημιουργηθεί το αρνητικό της καμπυλότητας , όπως αυτή θα πρέπει να  ήταν αρχικά, στα σημεία που ίσιωσαν.

   Με ζεστό ατμό, ανοίγονται και καθαρίζουν όλες οι κολλήσεις και υγραίνεται η παραμορφωμένη περιοχή. Επίσης, υγραίνεται και θερμαίνεται πάνινο σακουλάκι, το οποίο έχουμε προηγουμένως γεμίσει με λεπτή άμμο θαλάσσης.

    Αμέσως, τοποθετούμε και πιέζουμε το σακουλάκι με την άμμο πάνω στην περιοχή που θέλουμε να επαναφέρουμε.  Το καπάκι θα μείνει έτσι πιεσμένο, σε ξηρό περιβάλον, για 10 περίπου μέρες, μέχρι να στεγνώσει εντελώς.

         Γίνονται κατόπιν οι κολλήσεις, μία-μία, σε όλα τα ανοίγματα και ενισχύονται εσωτερικά.

      Η αρχική καμπυλότητα του καπακιού, έχει πλέον επανέλθει!

Μετά την αντικατάσταση και του πίσω τάκου, το φοδράρισμα της θέσης της ψυχής, την τοποθέτηση νέα  μπάρας , το κούρδισμα και τον εμποτισμό, το σώμα του οργάνου είναι πλέον έτοιμο να κλείσει !

Σε πρόσφατο, ολιγοήμερο ταξίδι  μου στη Σμύρνη, είχα την τύχη να γνωρίσω από κοντά το σημαντικό Τούρκο οργανοποιό Νecati Gurbuz. Είναι ο πιό καταξιωμένος κατασκευαστής ουτιού στη Σμύρνη, στο οποίο τα τελευταία χρόνια έχει αφοσιωθεί ολοκληρωτικά. Παλαιότερα κατασκεύαζε επίσης και πολίτικη λύρα, λαύτα και κανονάκι.

http://www.necatigurbuz.com/anasayfa/

Στο  site του, μπορείτε να δείτε και κάποια δείγματα από τη δουλειά του.

Στη φωτογραφία, είμαστε στο εργαστήρι του, που με καλοδέχτηκε και είχαμε την ευκαιρία να συζητήσουμε γιά διάφορα ενδιαφέροντα θέματα της δουλειάς μας.

Η ευγένεια και η καλοσύνη του  δείχνουν, εκτός από ένα ταλαντούχο οργανοποιό και ένα υπέροχο άνθρωπό !

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

ΤΑ ΚΕΙΜΗΛΙΑ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΗΓΟΥ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗ ΣΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ

ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΤΗ ΤΟΥ ΤΑΜΠΟΥΡΑ

ΒΟΙΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

Ο ΤΑΜΠΟΥΡΑΣ ΤΟΥ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗ ΚΑΙ Η ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΤΟΥ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ο ΤΑΜΠΟΥΡΑΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ Ο ΤΑΜΠΟΥΡΑΣ ΤΟΥ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗ

Ο Ταμπουράς και η εξέλιξή του στην Ελλάδα

Ο Ταμπουράς του Μακρυγιάννη

Ο Rørbye , ο Γαΐλας και το εργαστήρι του

Η σημασία του εργαστηρίου του Γαΐλα

Η εγκατάσταση του Μακρυγιάννη στην Αθήνα και η απόκτηση του Ταμπουρά του

Πολύχορδοι Ταμπουράδες

Η ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΤΟΥ ΤΑΜΠΟΥΡΑ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΤΟΥ ΓΑΪΛΑ

Ο Σχεδιασμός

Η Κατασκευή του Ηχείου

Ο Τάκος και το Μπράτσο

Το Καπάκι

Ηχητικές Τρύπες

Οι Πυρογραφίες

Το Τελείωμα του Οργάνου (βερνίκι, χρωστικές, μπερντέδες, κλειδιά, καποτάστο, καβαλάρης, χορδές)

ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ

Ο Σχεδιασμός και η Κατασκευή του Καλουπιού

Η Κατασκευή του Τάκου

Κατασκευή του Σκάφους του Οργάνου

Κατασκευή του Μπράτσου

Το Καπάκι

Πυρογραφίες – Ηχητικές Τρύπες

Βερνίκι – Κόλλες – Χρώματα

Το ‘Αρμάτωμα’ του Οργάνου

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΗΧΟΥ ΤΟΥ ΤΑΜΠΟΥΡΑ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΓΛΩΣΣΑΡΙ

Το βιβλίο, περιλαμβάνει και 20 δικά μου σχέδια.  Στο τελικό – αναδιπλούμενο -  ο Ταμπουράς σε φυσικό μέγεθος.

Επίσης, εκτός των άλλων εικόνων και 54 φωτογραφίες, απο όλες τις φάσεις της κατασκευής ενός ανάλογου οργάνου.

Μπορείτε να το βρείτε στο πωλητήριο του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου ( Παλιά Βουλή).
Το Μουσείο, με το μόνο βιβλιοπωλείο που συνεργάζεται, είναι το βιβλιοπωλείο «Δωδώνη», όπου επίσης μπορείτε να αποτανθείτε.  Αν δεν το έχει ήδη, θα υπάρχει πολύ σύντομα και εκεί, και ίσως μέσω της «Δωδώνης» και σε κάποια άλλα βιβλιοπωλεία.

Αν δυσκολευτείτε, έχω και εγώ κάποια αντίτυπα, μπορείτε να μου στείλετε email, στο fronik@otenet.gr .

Filed under: Άρθρα, φωτογραφίες οργάνων, Διάφορα, Uncategorized ]]> http://fronik.wordpress.com/2010/07/26/%ce%bf-%cf%84%ce%b1%ce%bc%cf%80%ce%bf%cf%85%cf%81%ce%b1%cf%83-%cf%84%ce%bf%cf%85-%ce%bc%ce%b1%ce%ba%cf%81%cf%85%ce%b3%ce%b9%ce%b1%ce%bd%ce%bd%ce%b7-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%ce%b7-%ce%bf%cf%81%ce%b3%ce%b1/feed/ 4 fronik ΒΙΒΛΙΟ http://fronik.wordpress.com/2010/07/22/%ce%bb%ce%b1%ce%bf%cf%85%cf%84%ce%bf%ce%ba%ce%b9%ce%b8%ce%b1%cf%81%ce%b1/ http://fronik.wordpress.com/2010/07/22/%ce%bb%ce%b1%ce%bf%cf%85%cf%84%ce%bf%ce%ba%ce%b9%ce%b8%ce%b1%cf%81%ce%b1/#comments Thu, 22 Jul 2010 22:46:17 +0000 fronik http://fronik.wordpress.com/?p=374 ]]>

Από το βιβλίο του Φοίβου Ανωγειανάκη«Ελληνικά Λαϊκά Μουσικά Όργανα», διαβάζουμε:

«Η λαουτοκιθάρα, ένα νοθογενές όργανο, είναι μιά κιθάρα στη μορφή, αλλά με αριθμό χορδών και κούρντισμα λαούτου. Η λαουτοκιθάρα εμφανίζεται μετά το Β Παγκόσμιο Πόλεμο και  η δημιουργία της οφείλεται σε δύο κυρίως λόγους : στη ντροπή που ένιωθαν οι νεότεροι λαουτιέρηδες να κρατούν ένα τόσο μεγάλο και «άχαρο» όργανο, όπως είναι κατά τη γνώμη τους το λαγούτο, και στην ευκολία με την οποία μεταφέρεται και κρατιέται η λαουτοκιθάρα όταν παίζεται.»

Η λαουτοκιθάρα που βλέπετε,  είναι βασισμένη  σε μοντέλο κλασσικής κιθάρας του Hermann Hauser.

Το καπάκι

Η πλάτη  (και οι πλευρές) από rosewood (πουπίγκα) και το μπράτσο, φτιαγμένο από μαόνι Ονδούρας.

Η κεφαλή (καράολο).

Η ροζέτα.

Ο καβαλάρης και ο τερσές.

Και τώρα, μερικές κατασκευαστικές λεπτομέρειες:

Η πλάτη και  οι πλευρές.

Το τακούνι του μπράτσου, ενισχυμένο με πύρο, έτοιμο να μπεί στη «φωλιά»και να ενωθεί με το σώμα.

Ενίσχυση του μπράτσου, με δύο σωλήνες από ανθρακονήματα.

Τρεις εικόνες από την κατασκευή της κεφαλής .

Η μπορντούρα του  καπακιού, με ρόμβους και κυκλάκια από όστρακο, εναλλάξ.

Το τελείωμα της ταστιέρας.

Φιλετάρισμα της πλάτης.

Δύο  λαύτες (Πολίτικα Λαούτα), σε μεγάλο μοντέλο, που μόλις κατασκευάστηκαν.

Το ηχείο της αριστερής από μαόνι και σφένδαμο με διπλό φιλέτο και της αριστερής με μαόνι και τριπλό φιλέτο.

Η κατάληξη από τις ντούγες, στο πίσω μέρος του ηχείου.

Το καπάκι.

Η ροζέτα της ηχητικής τρύπας.

Ο καβαλάρης.

Το κλειδοθέσιο ( καράολο).

Μικρό  ηχητικό δείγμα, ενός από τα όργανα :

Παίζει και τραγουδά ο Νίκος Πολίτης.

Πολλές φορές με ρωτάνε που βρίσκω τις ξύλινες χορδιέρες με μονόγραμμα, που βάζω σε κάποια από τα όργανά μου. Τις χορδίερες αυτές, τις σχεδιάζω και τις κατασκευάζω μόνος μου, διαφορετικές κάθε φορά γιά κάθε όργανο. Ήρθε η ώρα λοιπόν, να σας δείξω με μιά σειρά από φωτογραφίες πως φτιάχνεται μία από αυτές. Διαδικασία αρκετά χρονοβόρα -μου παίρνει πάνω από δύο μέρες όλη η δουλειά- αλλά νομίζω … αξίζει τον κόπο !

Η ξύλινη χορδιέρα θα προσαρμοστεί  επάνω στο «καπάκι» μιας έτοιμης, τυπικής  μεταλλικής χορδιέρας του εμπορίου. Ξεκινάω πρώτα από το σχέδιο. Κατόπιν κόβω ένα-ένα τα στοιχεία της. Εδώ, φαίνονται ήδη έτοιμα τα δύο πρώτα, από όστρακο.

Κατόπιν κόβω το κεντρικό στοιχείο, από ελεφαντοκόκκαλο, πάνω στο οποίο θα χαράξω αργότερα και το μονόγραμμα. Βλέπουμε τη διαδικασία φιλεταρίσματος, με τριπλό φιλέτο (μαύρο-άσπρο-μαύρο).

Όλα τα στοιχεία είναι έτοιμα. Γιά αυτή τη χορδιέρα, θα χρησημοποιηθούν δύο, βασικά, πατώματα : Το κάτω πάτωμα, η βάση, θα είναι από έβενο και το επάνω από αφρικανικό παλίσσανδρο, από τον οποίο είναι φτιαγμένο και το σκάφος του οργάνου. Το επάνω πάτωμα, έχει ήδη κολληθεί επάνω σε καπλαμά λεμονιάς. Βλέπουμε το σχήμα στο οποίο θα κοπεί, καθώς και τις θέσεις των στοιχείων, χαραγμένες για να δημιουργηθεί πατούρα, μέσα στην οποία θα τοποθετηθούν.

Με το ρούτερ…

… και κατόπιν με το χέρι, χρησιμοποιώντας σκαρπέλα, ανοίγονται οι πατούρες.

Οι πατούρες ολοκληρώθηκαν. Έχει μπεί και η κόλλα και τα στοιχεία είναι έτοιμα να τοποθετηθούν στη θέση τους.

Το επάνω πάτωμα ολοκληρώθηκε. Έχει κοπεί και το πάτωμα βάσης, πάνω στο οποίο θα ανοίξει μιά άλλη πατούρα, γιά να δεχτεί  το κομμάτι της μεταλλικής χορδιέρας που θα μείνει, όταν θα κοπεί επάνω στη γραμμή που έχουμε σχεδιάσει.

Τα δύο βασικά πατώματα της χορδιέρας είναι έτοιμα να κολλήσουν. Στο πάτωμα βάσης, βλέπουμε το υπόλοιπο του καπακιού της μεταλικής χορδιέρας, μέσα στην πατούρα. Πισω από το επάνω πάτωμα, θα κολλήσει ένα μικρό κομμάτι κόκκαλου.

Η τελική κόλληση…

…και η χορδιέρα, μονταρισμένη στην πρώτη μορφή της.

Οι γωνίες από τα δύο πατώματα στρογγυλεύουν και το αποτέλεσμα ενοποιείται.  Ανάμεσα στα δύο βασικά ξύλα, φαίνεται και το κίτρινο φιλετάκι της λεμονιάς.

Ακολουθεί το χάραγμα του μονογράμματος.  Μόλις ολοκληρωθεί, θα περαστεί με στόκο από σκόνη έβενου και κόλλα, γιά να μαυρίσει.

Μετά το τελικό γιαλοχαρτάρισμα και στίλβωμα, πέρασμα με βερνίκι μπάλας και …

… η χορδιέρα είναι έτοιμη !

Ένα όργανο παραδοσιακό…με καθόλου παραδοσιακή εμφάνιση !

Έτσι το ήθελε ο πρόωρα χαμένος (στα 45 του) συνθέτης και μουσικός Γιάννης Ζεντέλης . Το σχεδιάσαμε μαζί το περασμένο φθινόπωρο και ήταν έτοιμο πρίν το Πάσχα. Το βερνίκι και το χρωματισμό, έκανε ο Κώστας Κακανιάρης. Ήταν πολύ χαρούμενος  όταν το πήρε στα χέρια του. Δυστυχώς, δεν πρόλαβε να το χαρεί. Μιά βδομάδα αργότερα, μας άφησε ξαφνικά…

Μερικές φωτογραφίες από το «Λευκό ούτι».

ΝΙΚΟΣ ΦΡΟΝΙΜΟΠΟΥΛΟΣ,
ο μάστορας, ο ερευνητής, ο καλλιτέχνης[1]

“Ένα μουσικό όργανο που κατασκευάζεις πρέπει να είναι, από την αρχή μέχρι το τέλος, ένα προϊόν δικής σου σκέψης και αντίληψης, να σε αντικατοπτρίζει, από τη στιγμή που θα πάρεις τον διαβήτη και τον χάρακα να σχεδιάσεις το μοντέλο του μέχρι τα διακοσμητικά στοιχεία και το βερνίκι που θα βάλεις επάνω του”.

http://www.tar.gr/content/content.php?id=2411

Έτσι, γιά να σας ευχηθώ καλό καλοκαίρι, θα βάλω μερικές φωτογραφίες από το τελευταίο μου υπό κατασκευήν μπουζούκι, που έχει διάκοσμο αρκετά «καλοκαιρινό». Το φθινόπωρο, θα μαζέψουμε το σταφύλι που θάχει πιά ωριμάσει, θα το πατήσουμε και θα κάνουμε κρασάκι…

Το σχέδιο, σε ριζόχαρτο. Από αυτο ξεκινούν όλα…

Έπειτα φτιάχνεται το τσαμπί.  Ρόγα-ρόγα , από διαφορετικό κομμάτι όστρακο η κάθε μια, για να δίνεται η σωστή εντύπωση. Κατόπιν μοντάρονται μεταξύ τους και το τσαμπί είναι έτοιμο.

Αφού πρώτα κολλήσουμε τα διαφορετικά φύλλα καπλαμά και το σχέδιο μεταξύ τους,  αρχίζει το κόψιμο της φιγούρας.

Διαχωρίζουμε τα κομμένα κομμάτια, μοντάρουμε και στοκάρουμε τη φιγούρα.

Το φιλετάρισμα, στη συνέχεια.  Ακολουθεί η τοποθέτηση της φιγούρας στο καπάκι…

και η τοποθέτηση της μπορντούρας  της τρύπας.

Το καπάκι,  έτοιμο να τοποθετηθεί στο  σκάφος του οργάνου.

Και τώρα μια έκπληξη !!!

Η ενίσχυση του καπακιού,  εσωτερικά . Η πρώτη εφαρμογή του lattise bracing σε μπουζούκι !

ΚΑΛΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ

Και όπως έγραφαν παλιά έξω από τους χειμερινούς κινηματογράφους : Ραντεβού τον Σεπτέμβρη.

Με το νέο έργο :  Λαουτοκιθάρα !