ΟΚΤΑΧΟΡΔΟ ΜΠΟΥΖΟΥΚΙ, 2015

Ιουλίου 15, 2015

P5290294 (2) P5290295 (2) P5290296 (2) P5290297 (2) Οκτάχορδο μπουζούκι με σκαλιστές ντούγες, που πρόσφατα ολοκληρώθηκε.

Το σκάφος είναι κατασκευασμένο από παλίσσανδρο, το καπάκι από ελβετικό έλατο και το μπράτσο από μαόνι.

Ολα τα διακοσμητικά στοιχεία του οργάνου είναι προσωπικού  σχεδιασμού και κατασκευής.

ΜΑΝΤΟΛΙΝΟ ΔΗΜ. ΜΟΥΡΤΖΙΝΟΥ, 1910

Νοεμβρίου 6, 2014

DSCN0617DSCN0618   DSCN0619 DSCN0623   Σε αυτήν την κατάσταση έφτασε στα χέρια μου αυτό το εξαίρετο δείγμα της δουλειάς του διασημότερου Έλληνα οργανοποιού του Μεσοπολέμου, του Δημήτριου Μούρτζινου. Ένα μαντολίνο του 1910, που εκτός από τις βαριές ζημιές που είχε πάθει στην μακρόχρονη ζωή του, είχε υποστεί επί πλέον και κάποιες αποτυχημένες και καταστροφικές επισκευαστικές απόπειρες.  Ήταν δύσκολη η απόφαση να προχωρήσω στη συντήρησή του, που διάρκεσε ένα σχεδόν χρόνο! OLYMPUS DIGITAL CAMERAOLYMPUS DIGITAL CAMERAOLYMPUS DIGITAL CAMERA Αυτή είναι η σημερινή κατάσταση του, συντηρημένου πλέον, οργάνου. Θα παρουσιάσω παρακάτω μόνο κάποιες από τις κυριότερες φάσεις της εργασίας , καθώς ολόκληρη η διαδικασία της συντήρησης και η φωτογραφική αποτύπωσή της  είναι αρκετά εκτεταμένη.

ΚΑΠΑΚΙ

DSCN0629

Το καπάκι, μόλις έχει αφαιρεθεί.

DSCN0627

Ιδιόχειρη υπογραφή του Μούρτζινου , με χρονολογία, στο εσωτερικό του καπακιού.

DSCN0738

Νέα καμάρια, που έχουν κοπεί στο σχήμα και τις διαστάσεις των αρχικών.

DSCN0739

Κόλληση ενός νέου καμαριού.

DSCN0902

Το καπάκι έχει ενισχυθεί εσωτερικά και είναι έτοιμο για επανατοποθέτηση.

ΣΚΑΦΟΣ

DSCN0661

Ανασύσταση σκάφους (τελική φάση).

DSCN0757

Η ταμπέλα του Μούρτζινου και αντίγραφο, πάνω στο οποίο θα μονταριστεί ώστε να αποκατασταθεί το κατεστραμμένο μέρος της.

DSCN0725

Εσωτερικο δέσιμο και τοποθέτηση ενισχύσεων.

 ΔΙΑΚΟΣΜΟΣ ΚΑΠΑΚΙΟΥ

DSCN0760

Φιλετάρισμα ηχητικής τρύπας.

DSCN0764

Κοπή διακοσμητικών στοιχείων από όστρακο, γιά αντικατάσταση όσων λείπουν.

DSCN0765

Τοποθέτηση στοιχείων.

DSCN0768       DSCN0776

DSCN0779

Σταδιακή επανασύσταση κατεστραμένου τμήματος της φιγούρας.

DSCN0781

Χάραξη όστρακου.

DSCN0785

Στοκάρισμα.

DSCN0915

Εξωτερικό φιλετάρισμα καπακιού.

ΚΛΕΙΔΙΑ

DSCN0895DSCN0897DSCN0908

Καθαρισμός και λίπανση των κλειδιών. Κατασκευάζονται από κόκκαλο και τοποθετούνται τα μπουτόν που έλειπαν.

Καθαρισμός και λίπανση των κλειδιών. Κατασκευάζονται από κόκκαλο και τοποθετούνται τα μπουτόν που έλειπαν.

ΜΠΡΑΤΣΟ – ΤΑΣΤΙΕΡΑ

DSCN0919

DSCN0926

Το παλιό μπράτσο έχει καταστραφεί από κακή επανατοποθέτηση και έχει αντικατασταθεί. Η κεφαλή προσαρμόζεται επάνω του με τον αρχικό τρόπο και στη συνέχεια, επενδύεται εξωτερικά, με καπλαμά.

DSCN0928

Η νέα ταστιέρα έτοιμη να τοποθετηθεί.

ΟΡΓΑΝΟ ΚΑΙ ΗΧΟΣ – video

Μαρτίου 24, 2014

http://www.youtube.com/watch?v=g7TyjZlVeeo Το νέο όργανο, στα χέρια του Θανάση Πολυκανδριώτη.

Το βίντεο αυτό, αποτελεί απόσπασμα από το πεντάλεπτο βίντεο που γυρίστηκε πρόσφατα γιά να συνοδεύσει το φάκελο με την πρόταση γιά την αναγνώριση από την UNESKO των τεσσάρων οργάνων ( τρίχορδο-τετράχορδο μπουζούκι, τζουράς, μπαγλαμάς ) ως διακριτό ελληνικό πολιτιστικό προΐόν.

ΑΝΑΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΜΟΥΖΟΥΚΙΟΥ ΚΩΣΤΑΝΤΗ ΓΚΕΛΗ

Ιανουαρίου 21, 2014

Ακολουθούν μερικές ακόμη  κατασκευαστικές λεπτομέρειες και εικόνες από το ολοκληρωμένο όργανο.

Image

Image 

Image

Χαρακτηριστικό των οργάνων αυτής της εποχής ήταν η ένωση μπράτσου-κλειδοθέσιου (καράολου) με προσαρμογή σχήματος V (V joint). Αυτή η προσαρμογή, είναι ορατή μόνο από το πίσω μέρος, καθώς από εμπρός είναι καλυμμένη με λεπτό κομμάτι ίδιου ξύλου με το καράολο .

Image

Μοντάρισμα του κεντρικού μοτίβου της ξύλινης φιγούρας.

Image

Λεπτομέρεια του καπακιού .

Η φιγούρα είναι διαφορετική από αυτή του αρχικού οργάνου , γιατί όπως φαίνεται και από τη φωτογραφία, δεν ηταν λειτουργική. Σχεδίασα μία συμμετρική φιγούρα, όπως συνηθίζονταν στα μπουζούκια αυτής της εποχής.Το μοτίβο δανείστικα από μαντολίνο του Δ.Μούρτζινου, του 1910.

Image

Image

Image

Το όργανο έχει ολοκληρωθεί.

Όπως ήταν αναμενόμενο ο ήχος είναι ανάλογος αυτού, των μπουζουκιών των προπολεμικών ηχογρχφήσεων του ρεμπέτικου.

Σύντομα, θα ακολουθήσει και ηχητικό δείγμα.

ΑΚΟΥΣΤΙΚΗ ΤΡΥΠΑ -Διακοσμητικά

Οκτωβρίου 20, 2013

DSCN0863

 

Το σχέδιο της ροζέτας έχει κολληθεί πάνω στο ξύλο και έχουν ανοίξει οι απαραίτητες τρύπες, γιά να γίνει στη συνέχεια το κόψιμο της ροζέτας.

 

 

DSCN0864

Η ροζέτα κόβεται με λεπτή σέγα χειρός.

DSCN0865Η ροζέτα έχει κοπεί και σκαλιστεί στην εξωτερική της όψη.

DSCN0867Χρύσωμα της ροζέτας.

DSCN0873Έχει ανοίξει το λούκι και είναι έτοιμο να τοποθετηθεί το τριπλό, εξωτερικό φιλέτο.

DSCN0871Λύγισμα και προσυναρμολόγιση των εσωτερικών φιλέτων.

DSCN0875Κόλληση εσωτερικού φιλέτου.

DSCN0877

Ολοκληρωμένη διακόσμηση της ακουστικής τρύπας.

Κρατήθηκε, αφού πρώτα ξανασχεδιάστηκε, το αρχικό σχέδιο της φιγούρας του σωζόμενου οργάνου.

Υπάρχουν , περιπλεγμένα διακοσμητικά, τα αρχικά του Κωσταντή Γκέλη ( Γ, Κ ) , σε πλάγια ανάγνωση !

ΚΑΠΑΚΙ

Οκτωβρίου 15, 2013

DSCN0851Χαρακτηριστικό των μπουζουκιών αυτής, της πρώτης περιόδου, είναι η τσάκιση του καπακιού στο σημείο που βρίσκεται ακριβώς πίσω από τον καβαλάρη.

Τεχνική δανεισμένη απ`ευθείας από την κατασκευή του μαντολίνου, δημιουργεί δύο επίπεδα στο καπάκι του οργάνου και αυξάνει τη γωνία που σχηματίζουν οι χορδές επάνω στον καβαλάρη του.

DSCN0853 Η τσλακιση γίνεται πριν κολλήσουν τα δύο τμήματα του καπακιού, στο καθένα χωριστά.

DSCN0852Γίνεται σύγκριση των δύο τμημάτων ώστε, να βεβαιωθούμε ότι έχουν τσακίσει και τα δύο στο ίδιο επίπεδο.

DSCN0854Τα δύο τμήματα προσαρμόζονται και συγκολλώνται.

DSCN0855Η διαφορά του πίσω επιπέδου, από την προέκταση του εμπρός.

DSCN0856DSCN0858Σχεδιάζονται και κολλώνται οι εσωτερικές ενισχύσεις (καμάρια).

DSCN0881Το καπάκι, έτοιμο να τοποθετηθεί στο σκάφος του οργάνου.

Στην επόμενη ανάρτηση, η κατασκευή της ροζέτας και των διακοσμητικών της ακουστικής τρύπας.

ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΣΚΑΦΟΥΣ

Οκτωβρίου 1, 2013

ΕDSCN0828Το καλούπι, έχει περαστεί εξωτερικά με υγρό σαπούνι. Είναι έτοιμος και ο τάκος, γιά να αρχίσει στη συνέχεια η κατασκευή του ηχείου. DSCN0829DSCN0830DSCN0832  Αρχικά τοποθετείται η πρώτη ντούγα, η »μάνα», και κατόπιν μία-μία οι υπόλοιπες. Ακολουθεί το κόλλημα της κολάντζας. DSCN0837DSCN0840DSCN0841   Το σκάφος έχει αφαιρεθεί από το καλούπι και καθαρίζεται εσωτερικά, με εργαλεία χειρός (ξύστρες). Ακολουθεί εσωτερικός εμποτισμός.

DSCN0843DSCN0844Εσωτερικό »δέσιμο» του σκάφους με τον παλιό, παραδοσιακό τρόπο.

Πρώτα κολλιώνται κάθετα τρείς λωρίδες υφάσματος και κατόπιν, επάνω από τις ενώσεις από τις ντούγες, λωρίδες χαρτιού.

Είναι ο σωστότερος, αλλά παράλληλα  και πλέον χρονοβόρος, τρόπος »δεσίματος». Έχει επίσης κολληθεί και ο πίσω τάκος, καθώς και η ετικέτα του κατασκευαστή.

DSCN0847

Εξωτερική όψη του έτοιμου ηχείου του οργάνου.

Στην κατασκευή του, χρησιμοποιήθηκε ξύλο παλιάς καρυδιάς και σγουρού σφένδαμου (κελεμπέκι).

ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΑΛΟΥΠΙΟΥ

Σεπτεμβρίου 25, 2013

Image

Ισάριθμες φωτοτυπίες με τα »πατώματα» του καλουπιού, κολλώνται σε κάθε »πάτωμα» ξεχωριστά, για να ξεγυριστεί στη συνέχεια, σύμφωνα με την υψομετρική του τομή.

Image

Ξεγύρισμα ενός »πατώματος», με τη σέγα.

Image

Έχουν κολληθεί τα »πατώματα» μεταξύ τους. Η πρώτη μορφή του καλουπιού , με σκαλοπάτια, είναι έτοιμη.

Image

Ενδιάμεση φάση της επεξεργασίας του καλουπιού.

Image

Το καλούπι είναι πλέον έτοιμο, για να αρχίσει η κατασκευή του σκάφους.

ΑΝΑΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ

Σεπτεμβρίου 17, 2013

DSCN0788

Έχοντας το όργανο στο εργαστήρι μου, ξεκίνησα με την αποτύπωση του ίχνους του σε χαρτί. Σημείωσα κατοπιν τις θέσεις του τάκου, της ακουστικής τρύπας, του καβαλάρη και των καμαριών. Πήρα επίσης αποτυπώσεις της κεφαλής (καράολου) και της κολάντζας.

DSCN0787 Ακολούθησε η αποτύπωση της κάθετης και οριζόντιας τομής του σκάφους του οργάνου. DSCN0721Αυτή την εποχή, ασχολούμαι παράλληλα και με την αποκατάσταση ενός περίτεχνου μαντολίνου, φτιαγμένου το 1910, από τον σημαντικότερο Έλληνα οργανοποιό του μεσοπολέμου, το Δημήτριο Μούρτζινο. Το περίγραμμα του μπουζουκιού του Γκέλη, όπως φαίνεται και από την παραπάνω φωτογραφία, ταιριάζει απόλυτα με το περίγραμμα του μαντολίνου του Μούρτζινου, μεγαλωμένου κατά  περίπου  2 εκατοστά !

DSCN0789Μεγάλη επίσης εντύπωση μου προξένησαν και οι αναγογίες του μοντέλου του Κωσταντή Γκέλη.

Παρατηρούμε ότι η σχέση του βάθους ως πρός το μέγιστο πλάτος του ηχείου του οργάνου , είναι 1 προς 1,5. (2 προς 3)

Επίσης, η σχέση του μέγιστου πλάτους ως πρός το ύψος του ηχείου, είναι πάλι 1 πρός 1,5. (2 προς 3)

DSCN0790DSCN0791DSCN0793Σχαδιάστηκαν στη συνέχεια η όψη, η κάθετη και τρείς οριζόντιες τομές του οργάνου, αφού πρώτα προσδιορίστηκαν τα καταλληλότερα κέντρα των τόξων που τις σχηματίζουν.

DSCN0796Από τα τρία προηγούμενα σχέδια, αφού πρώτα έφερα παράλληλες γραμμές ανάλογες με το πάχος των ξύλων που θα χρησημοποιούσα για να κατασκευάσω το καλούπι, προέκυψαν τα σημεία από τα οποία θα περνούσαν οι ισοϋψείς καμπύλες, πάνω στον κάθετο και τους οριζόντιους άξονες. Ενώνοντας αυτά τα σημεία, σχηματίζω τις υψομετρικές τομές του καλουπιού.

DSCN0807Εδώ φαίνεται ολοκληρωμένο το τελικό σχέδιο του καλουπιού , με 9 υψομετρικές τομές.

Από αυτό το σχέδιο, στη συνέχεια, θα φανεί πως δημιουργείται ένα πολύ συμμετρικό καλούπι, πάνω στο οποίο θα κατασκευαστεί το ηχείο του οργάνου.

Η μέθοδος είναι προσωπική, και την έχω χρησιμοποιήσει γιά όλα τα συμπαγή καλούπια των οργάνων μου.

ΚΩΣΤΑΝΤΗΣ ΓΚΕΛΗΣ

Σεπτεμβρίου 2, 2013

Πολύ λίγα πράγματα γνωρίζουμε για τον παλιό Συριανό μάστορα, Κωσταντή Γκέλη. Η μόνη, πολύ γνωστή αναφορά στο πρόσωπο και τη δουλειά του, προέρχεται από την αυτοβιογραφία του Μάρκου Βαμβακάρη  :

<< … Πρώτα πρώτα εγνώρισα έναν πατριώτη μου Συριανό, που ‘χε κάνει 20 χρόνια φυλακή, ονομαζόμενος Κωσταντής Ντέλης. Έβγαλε τα καλύτερα μπουζούκια αυτός εδώ. Ήτανε άσσος στα μπουζούκια. Μέχρι τώρα τα μπουζούκια αυτουνού που υπάρχουνε τ’ αγοράζουνε, όπως ήτανε τα βιολιά του Στραντιβάριους. Αυτός έκανε και γόνατα, αλλά και από τα κολλητά. Ήτανε και άλλοι πολλοί που κάνανε όργανα, και κιθάρες και μπουζούκια. Είπαμε, από τη φυλακή εβγήκε ο Ντέλης και τον εγνώρισα εδώ στον Περαία κατά το 1930. Όταν εβγήκε ο Ντέλης από τη φυλακή, έπιασε εκεί στου Καραϊσκάκη, εκεί που ήτανε η αβέρτα πού ‘τονε οι παπατζήδες, οι πουτάνες, μην τα ρωτάτε, ένα μικρό μαγαζάκι, πολύ μικρό, κι άρχισε να κάνει όργανα. Επήρε ψυχογιό ένα παιδάκι μικρό, τον Ζοζέφ. Κι αρχίνησε να τον μάθει και να του πεί και το μυστικό της τέχνης. Και από τότε πέρασαν πέντε δέκα χρόνια, πέθαν’ αυτός και παράμεινε η τέχνη την οποία τώρα την κατέχει αυτός ο Ζοζέφ …

… Εγώ είχα πολλά μπουζούκια του Ντέλη, είχα αλλά τα πούλησα. Τον καιρό που μάθαινα εγώ μπουζούκι ερχότανε εδώ αθρώποι. Θα μου μάθεις μπουζούκι; Θα σου μάθω. Πρέπει να αγοράσω μπουζούκι; Έχω εγώ μπουζούκι. Τα πούλαγα και έπαιρνα άλλα εγώ. Δεν τά ‘χω κρατήσει ….

… Είναι πολλοί αυτοί που κάνανε μπουζούκια. … Αλλά τον Ντελή δεν τον πιάνανε. >>

Από αυτή την αναφορά, δύο πράγματα μας κάνουν εντύπωση:

Η μεγάλη φήμη του μάστορα στην εποχή του και η εκτίμηση του Μάρκου για τη δουλεία του, καθώς και το ότι, όπως φαίνεται, υπήρξε ο πρώτος δάσκαλος του μετέπειτα φημισμένου κατασκευαστή Ζοζέφ Τερζιβασιάν.

Παρ`ότι η αναφορά στο μάστορα ήταν γνωστή, μέχρι πρότινος κανένα σωζόμενο όργανό του δεν είχε βρεθεί !

Εντελώς απρόσμενα, το Μάιο του 2009, ανακάλυψα επί τέλους ένα μπουζούκι του περίφημου μάστορα !

Γκελης 017

Είχα την ευκαιρία να το δω από κοντά και να πάρω τις απαραίτητες αποτυπώσεις για την επαναδημιουργία του συγκεκριμένου μοντέλου. Πρώτη σχετική δημοσίευση , έγινε στο Ρεμπέτικο φόρουμ.

IMG_3112

Από την εσωτερική ετικέτα του κατασκευαστή, προκύπτει πως το πραγματικό του όνομα ήταν Γκέλης και όχι Ντέλης, όπως αναφέρεται από τον Μάρκο.

IMG_0660crop2

Σημαντική ανακάλυψη, από το φίλο Παναγιώτη Καγιάφα, αποτελεί και η φωτογραφία του μάστορα (ο γηραιότερος από τους δύο)  μαζί με τον Αγκόπ Τσακιριάν, έξω από το οργανοποιείο του τελευταίου,  στον Πειραιά !

Πάντα είχα στο μυαλό μου να ασχοληθώ με κάποιο προπολεμικό μοντέλο μπουζουκιού, που να αποδίδει αυτόν τον, τόσο ξεχωριστό από τους σημερινούς, ήχο των παλαιών ηχογραφήσεων του ρεμπέτικου. Άρχισα λοιπόν να δουλεύω πάνω στο μοντέλο του μπουζουκιού του Κωσταντή Γκέλη.

Σε επόμενες αναρτήσεις, θα παρουσιάσω σταδιακά, την εξέλιξη των εργασιών της αναδημιουργίας του οργάνου.


Follow

Ενημερωθείτε για κάθε νέα δημοσίευση στο email σας.